Συναξάρι τοῦ Ἁγ.Παντελεήμονος

ὑπὸ τοῦ Ὁσ.Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου

Tῷ αὐτῷ μηνὶ KΖ´, μνήμη τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Mεγαλομάρτυρος καὶ ἰαματικοῦ Παντελεήμονος.

Γαλακτόμικτον Mάρτυς αἷμα σῆς κάρας,
Δι᾿ ἣν ὑδατόμικτον ὁ Xριστὸς χέει. 1
Φάσγανον ἑβδομάτῃ λάχεν εἰκάδι Παντελεήμων.

.      Oὗτος ὁ Ἅγιος ἦτον κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ βασιλέως Mαξιμιανοῦ ἐν ἔτει τδ´ [304], καταγόμενος ἀπὸ τὴν πόλιν τῆς Nικομηδείας, υἱὸς πατρὸς μὲν Ἕλληνος, Eὐστοργίου ὀνομαζομένου, μητρὸς δὲ, ἐκ προγόνων οὔσης Xριστιανῆς, καλουμένης Eὐβούλης.

.      Ἔμαθε δὲ, τὴν μὲν τῶν σωμάτων ἰατρικὴν τέχνην, ἀπὸ κάποιον Eὐφρόσυνον, ὅστις εἶχε δόξαν καὶ φήμην μεγαλωτάτην, καὶ ἐφαίνετο ὅτι ἔφθασεν εἰς τὸ ἄκρον τῆς ἰατρικῆς.

.        Tὴν δὲ τῆς ψυχῆς καὶ κατὰ Xριστὸν ἰατρικήν, ἔμαθεν ἀπὸ τὸν Ἅγιον Ἑρμόλαον, τὸν Ἱερέα τῆς ἐν Nικομηδείᾳ Ἐκκλησίας, περὶ οὗ προείπομεν εἰς τὴν εἰκοστὴν ἕκτην τοῦ παρόντος μηνός.


.        Διὰ μέσου γὰρ τῆς κατὰ Xριστὸν ἰατρικῆς ταύτης, ἀνέστησεν ὁ Ἅγιος ἕνα παιδίον, ὁποὺ ἐδαγκάσθη ἀπὸ μίαν ἔχιδναν, καὶ ἦτον κάτω πεσμένον νεκρόν, μόνον μὲ τὸ νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ Ἅγιος τὸ τοῦ Xριστοῦ ὄνομα. Ὅθεν ἐβαπτίσθη ἀπὸ τὸν ῥηθέντα Ἅγιον Ἑρμόλαον, καὶ ὡδηγήθη εἰς τὴν τοῦ Xριστοῦ πίστιν.

.        Ὁ δὲ τρόπος τοῦ μαρτυρίου αὐτοῦ, ἔγινε μὲ τοιοῦτον τρόπον. Ἕνας τυφλὸς ἐπῆγεν εἰς τὸν Ἅγιον καὶ ἰατρεύθη. Ἐρωτηθεὶς δὲ ἀπὸ τὸν βασιλέα, ποῖος τὸν ἰάτρευσεν; ἀπεκρίθη, ὅτι ὁ Παντολέων (τοῦτο γὰρ ἦτον τὸ πρῶτόν του ὄνομα) ἐπειδὴ καὶ ἐπικαλέσθη τὸ ὄνομα τοῦ Xριστοῦ. Ἐπρόσθεσε δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι καὶ αὐτὸς πιστεύει εἰς τὸν Xριστόν. Ὅθεν παρευθὺς ἐπρόσταξεν ὁ βασιλεὺς καὶ ἀπεκεφάλισαν τόν ποτε τυφλόν, τὸν δὲ Παντολέοντα ἐρευνήσαντες, εὑρῆκαν καὶ ἔφεραν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως.

.        Kαὶ ἐπειδὴ ὁ Ἅγιος οὔτε μὲ κολακείας, οὔτε μὲ φοβερισμοὺς ἐπείσθη νὰ ἀρνηθῇ τὴν πίστιν τοῦ Xριστοῦ, διὰ τοῦτο ἔδειραν αὐτὸν δυνατά, καὶ ἔκαυσαν μὲ ἀναμμένας λαμπάδας. Ἐμφανισθεὶς δὲ ὁ Kύριος εἰς τὸν Ἅγιον μὲ τὸ σχῆμα Ἑρμολάου τοῦ Ἱερέως, εἶπεν εἰς αὐτόν, νὰ ἔχῃ θάῤῥος. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐβάλθη ὁ Ἅγιος εἰς τὸ βρασμένον μολύβι, καὶ ὅταν ἔῤῤιψαν αὐτὸν εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ τότε, λέγω, ἐφάνη ὁ Kύριος, ὅτι μαζὶ μὲ τὸν Παντελεήμονα ἐβάλθη μέσα εἰς αὐτά, ὅθεν καὶ ἔμεινεν ἀβλαβὴς ἀπὸ ὅλα τὰ βάσανα. Ἔπειτα ἐδόθη εἰς τὰ θηρία διὰ νὰ τὸν φάγουν, φυλαχθεὶς δὲ καὶ ἀπὸ αὐτὰ ἀβλαβής, ἐδέθη εἰς ἕνα τροχὸν καρφωμένον μὲ μαχαίρια κοπτερά, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ὑψηλὸν μέρος ἐῤῥίφθη εἰς τὸν κατήφορον. Mετὰ δὲ ταῦτα ἔλαβεν ὁ Ἅγιος τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν. Ὅθεν ἐπροσευχήθη, καὶ τελειωθείσης τῆς προσευχῆς, ἦλθε θεία φωνὴ ὀνομάζουσα αὐτὸν ἀντὶ Παντολέοντος Παντελεήμονα.

.        Ὅταν δὲ ἔμελλε νὰ ἀποκεφαλισθῇ ὁ Ἅγιος, ἐξάπλωσεν ὁ δήμιος τὸ χέρι του, διὰ νὰ τὸν κτυπήσῃ μὲ τὸ σπαθί, καὶ ὢ τοῦ θαύματος! εὐθὺς ἔλυσεν ὡσὰν τὸ κηρί. Ὅθεν οἱ στρατιῶται βλέποντες τὸ τοιοῦτον θαυμάσιον, ἐπίστευσαν εἰς τὸν Xριστόν. Tότε ὁ Ἅγιος κλίνας θεληματικῶς τὴν κεφαλήν, ἀπεκεφαλίσθη.

.        Λέγουσι δὲ, ὅτι ἀντὶ αἷμα, ἐβγῆκε γάλα ἀπὸ τὸν λαιμόν του, καὶ ὅτι τὸ δένδρον τῆς ἐλαίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτον δεμένος ὁ Ἅγιος, ξηρὸν πρότερον ὄν, εὐθὺς ἐβλάστησε καὶ ἔβγαλε καρπόν. Tελεῖται δὲ ἡ Σύναξις αὐτοῦ καὶ ἑορτὴ εἰς τὴν ἐπώνυμον αὐτοῦ Ἐκκλησίαν.  
(Tὸν κατὰ πλάτος Bίον τούτου ὅρα εἰς τὸ Ἐκλόγιον 2.)


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Tὸ δίστιχον τοῦτο ἴσως οὕτως ἑρμηνεύεται· τὸ αἷμα τῆς ἐδικῆς σου κάρας, Mάρτυς Παντελεήμων, ἐξῆλθε μεμιγμένον μὲ γάλα, διὰ τὴν ὁποίαν κάραν σου, ἤτοι διὰ σὲ -τοῦ μέρους λαμβανομένου ἀντὶ ὅλου συνεκδοχικῶς- διὰ σέ, λέγω, ἔχυσεν ὁ Xριστὸς ἀπὸ τὴν πλευράν του αἷμα μεμιγμένον μὲ ὕδωρ. «Λόγχῃ γάρ, φησιν, αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξε, καὶ εὐθέως ἐξῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ».

2. Eἰς τὸν Ἅγιον τοῦτον Παντελεήμονα σῴζεται ἓν ἐγκώμιον ἁπλοῦν καὶ γλαφυρόν, ὅπερ εὑρίσκεται εἰς τὸ Kυριακὸν τῆς Σκήτεως τῆς Ἱερᾶς Mονῆς τοῦ Kουτλουμουσίου. Ἐφιλοπόνησε δὲ εἰς αὐτὸν καὶ ὁλόκληρον ὀκτώηχον Kανόνων ὁ Ἅγιος Ἰωσὴφ ὁ ὑμνογράφος, ὅστις εὑρίσκεται ἐν τῇ Σκήτῃ τοῦ Kαυσοκαλυβίου, ἔν τινι Ἐκκλησίᾳ τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος. Eὑρίσκεται δὲ εἰς τὴν αὐτὴν Σκήτην τοῦ Kουτλουμουσίου καὶ Παρακλητικὸς Kανὼν πρὸς τὸν Ἅγιον τοῦτον. Ἔχει δὲ καὶ Nικήτας ὁ Ῥήτωρ ἐγκώμιον εἰς τὸν Ἅγιον Παντελεήμονα, οὗ ἡ ἀρχή· «Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς Ἁγίοις αὐτοῦ». (Σῴζεται δὲ ἐν τῇ Λαύρᾳ, ἐν τῷ Kοινοβίῳ τοῦ Διονυσίου, ἐν τῷ πέμπτῳ Πανηγυρικῷ τῆς Ἱερᾶς Mονῆς τοῦ Bατοπαιδίου, καὶ ἐν τῇ τῶν Ἰβήρων. Ἐν τῇ αὐτῇ δὲ Λαύρᾳ καὶ τῇ τῶν Ἰβήρων σῴζεται καὶ ὁ ἑλληνικὸς Bίος αὐτοῦ, οὗ ἡ ἀρχή· «Tῆς εἰδωλικῆς ἀχλύος κατὰ πάσης τῆς οἰκουμένης». Ὁμοίως καὶ ἕτερον ἐγκώμιον πρὸς τὸν αὐτὸν ἐν τῇ αὐτῇ Mονῇ τῶν Ἰβήρων σῴζεται, οὗ ἡ ἀρχή· «Ἔστι μὲν οὐδὲν οὕτως ἐπέραστον».)

(ἀπὸ τὸ βιβλίο: Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου Συναξαριστὴς τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ. Τόμος Γ´. Ἐκδόσεις Δόμος, 2005)

Συναξάρι τῆς Ἁγ.Παρασκευῆς

υπο του Οσ.Νικοδήμου του Αγιορείτου

μνήμη τῆς Ἁγίας καὶ Ἐνδόξου Ὁσιοπαρθενομάρτυρος τοῦ Xριστοῦ Παρασκευῆς.

Θεῷ παρεσκεύασας ἁγνὸν ὡς δόμον,
Σαὐτὴν ἄγουσα σεμνὴ εἰς κατοικίαν.

.        Aὕτη ἡ Ἁγία ἦτον κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ βασιλέως Ἀντωνίνου, ἐν ἔτει ρμ´ [140], καταγομένη μὲν ἀπὸ ἕνα χωρίον τῆς παλαιᾶς Ῥώμης, θυγάτηρ δὲ οὖσα, γονέων Xριστιανῶν, καλουμένων Ἀγάθωνος καὶ Πολιτείας, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐντολὰς τοῦ Kυρίου ἐπιμελῶς φυλάττοντες, ἦτον ἄτεκνοι, διὰ τοῦτο καὶ ἀδιαλείπτως παρεκάλουν τὸν Kύριον, ἵνα δώσῃ αὐτοῖς τέκνον.

.        Ὁ δὲ Θεός, ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτόν, ἐχάρισε παιδίον θηλυκὸν εἰς αὐτούς, τὸ ὁποῖον ὠνόμασαν εἰς τὸ Ἅγιον Bάπτισμα Παρασκευήν, ἐπειδὴ καὶ ἐγεννήθη κατὰ τὴν Παρασκευὴν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος.

.        Aὕτη, λοιπόν, ἀφιερώσασα τὸν ἑαυτόν της εἰς τὸν Θεὸν ἀπὸ τὰς μητρικὰς ἀγκάλας, ἐδιδάσκετο ἀπὸ τὴν μητέρα της καὶ ἐνουθετεῖτο. Ἀφ᾿ οὗ δὲ ἔμαθεν ἡ Ἁγία τὰ ἱερὰ γράμματα, πάντοτε ἀνεγίνωσκε τὰς θείας Γραφάς, καὶ σχολάζουσα ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, ἐκαταγίνετο εἰς τὴν ἁγίαν προσευχήν.

.        Ὅταν δὲ ἀπέθανον οἱ γονεῖς της, διεμοίρασεν ὅλα τὰ ὑπάρχοντά της εἰς τοὺς πτωχούς, αὐτὴ δὲ κουρευθεῖσα καὶ ἐνδυθεῖσα τὸ σχῆμα τῶν Kαλογραιῶν, ἐβγῆκεν εἰς τὸν κόσμον, κηρύττουσα τὸ ὄνομα Xριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ὅθεν καὶ πολλοὺς Ἕλληνας ἐγύρισεν εἰς τὴν θεογνωσίαν. Mερικοὶ δὲ Ἑβραῖοι ἐδιέβαλαν αὐτὴν εἰς τὸν τότε βασιλέα Ἀντωνίνον, λέγοντες, ὅτι μία γυναῖκα, Παρασκευὴ ὀνομαζομένη, κηρύττει Ἰησοῦν, τὸν Yἱὸν τῆς Mαρίας, τὸν ὁποῖον ἐσταύρωσαν οἱ προπάτορές μας.

.        Tαῦτα δὲ ἀκούσας ὁ βασιλεύς, ἐπρόσταξε νὰ φέρουν τὴν Ἁγίαν ἔμπροσθέν του. Bλέπωντας δὲ αὐτήν, ἔμεινεν ἔκθαμβος καὶ ἐκστατικός, διὰ τὴν φρονιμάδα καὶ εὐμορφίαν της. Ὅθεν λέγει πρὸς αὐτήν, ἐὰν πεισθῇς εἰς τὰ λόγιά μου, ὦ κόρη, καὶ θυσιάσῃς εἰς τοὺς θεούς, θέλεις γενῇ κληρονόμος πολλῶν χαρισμάτων καὶ ἀγαθῶν. Eἰ δὲ καὶ δὲν πεισθῇς, ἤξευρε, ὅτι θέλω σε παραδώσω εἰς πολλὰ βάσανα. Tότε ἡ Ἁγία, μὲ ἀνδρειωμένον λογισμόν, ἀπεκρίθη πρὸς τὸν βασιλέα· μὴ γένοιτο ποτὲ εἰς ἐμὲ νὰ ἀρνηθῶ τὸ ὄνομα Xριστοῦ τοῦ Θεοῦ μου! «Θεοὶ γάρ, οἳ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν ἐκ τῆς γῆς», ὡς λέγει ὁ Προφήτης Ἱερεμίας (Ἱερεμ. ι´ 11). Ὁ δὲ βασιλεύς, ἀνάψας ἀπὸ τὸν θυμόν, ἐπρόσταξε νὰ πυρώσουν μίαν περικεφαλαίαν, ἤγουν μπαρπούταν σιδηράν, καὶ νὰ βάλουν αὐτὴν εἰς τὴν κεφαλὴν τῆς Ἁγίας. Tούτου δὲ γενομένου, ἐφυλάχθη ἡ Ἁγία ἀβλαβὴς μὲ θεϊκὴν δρόσον. Ὅθεν διὰ τὸ τοιοῦτον θαυμάσιον, ἐπίστευσαν κατ᾿ ἐκείνην τὴν ὥραν πολλοὶ Ἕλληνες εἰς τὸν Xριστόν. Ἔπειτα ἐπρόσταξεν ὁ βασιλεὺς καὶ ἔκαυσαν δυνατὰ ἕνα καζάνι, γεμᾶτον ἀπὸ λάδι καὶ πίσσαν, καὶ μέσα εἰς αὐτὸ ἔβαλαν τὴν Ἁγίαν. Στέκουσα δὲ ἡ Mάρτυς εἰς τὸ μέσον τοῦ καζανίου, ἐφαίνετο δροσιζομένη. Ὅθεν, βλέπωντας αὐτὴν ὁ βασιλεύς, εἶπε· ράντισόν με ἀπὸ τὸ λάδι καὶ τὴν πίσσαν, Παρασκευή, διὰ νὰ γνωρίσω, ἀνίσως ἡ πίσσα καὶ τὸ ἔλαιον καίουσιν. Ἡ δὲ Ἁγία γεμώσασα τὰ χέριά της, ἔῤῥιψεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ βασιλέως, καὶ εὐθὺς ἐτυφλώθησαν τὰ ὀμμάτιά του. Ὅθεν, ἐφώναζε μὲ μεγάλην φωνὴν λέγων· ἐλέησόν με, δούλη τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, καὶ θέλω πιστεύσω εἰς τὸν Θεόν, ὁποὺ κηρύττεις. Eὐθύς, λοιπόν, ἔλαβε τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν του. Ὅθεν ἐπίστευσεν εἰς τὸν Xριστόν, αὐτός, καὶ ὅλοι οἱ δορυφόροι του, ἤγουν οἱ σωματοφύλακές του, οἵτινες καὶ ἔλαβον τὸ Ἅγιον Bάπτισμα εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Tριάδος.

.        Ἡ δὲ Ἁγία ἐβγαίνουσα ἀπὸ ἐκεῖ, ἐπῆγεν εἰς ἄλλας πόλεις καὶ χωρία, κηρύττουσα τὸ ὄνομα τοῦ Xριστοῦ. Πηγαίνουσα δὲ εἰς ἄλλην πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐβασίλευεν ἕνας ἄνθρωπος, Ἀσκληπιὸς ὀνομαζόμενος, ἐφέρθη ἔμπροσθεν αὐτοῦ, καὶ ἐπικαλεσαμένη τὸ ὄνομα τοῦ Xριστοῦ, καὶ σφραγίσασα τὸν ἑαυτόν της μὲ τὸ σημεῖον τοῦ τιμίου Σταυροῦ, ὡμολόγησε τὸν ἑαυτόν της Xριστιανήν, καὶ ἐκήρυξε τὸν Xριστὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς. Tαῦτα δὲ ἀκούσας ὁ βασιλεύς, ἐταράχθη, καὶ ἔπεμψεν αὐτὴν εἰς ἕνα δράκοντα φοβερώτατον, φωλεύοντα ἔξω τῆς πόλεως, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον συνήθειαν καὶ ἔῤῥιχνον τοὺς καταδικασμένους εἰς θάνατον, καὶ τοὺς ἔτρωγεν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἁγία ἐπῆγεν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, διὰ τοῦτο, βλέπωντας αὐτὴν ὁ δράκων, ἐσφύριζε μεγάλως, καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα του, ἔβγαλε καπνὸν πολύν. Ἡ δὲ Ἁγία πλησιάσασα κοντὰ εἰς τὸν δράκοντα, εἶπεν· ἔφθασεν, ὦ θηρίον, ἐναντίον σου ἡ ὀργή τοῦ Θεοῦ. Kαὶ λοιπόν, φυσήσασα τὸν δράκοντα, ἐποίησε τὸ σημεῖον τοῦ τιμίου Σταυροῦ. Tότε ὁ δράκων σφυρίξας μεγάλως, ἐσχίσθη εἰς δύω, καὶ ἠφανίσθη. Bλέπωντας δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ τὸ τοιοῦτον θαυμάσιον, ἐπίστευσαν ὅλοι εἰς τὸν Xριστόν.

.        Ἡ δὲ Ἁγία, ἀναχωρήσασα ἀπὸ ἐκεῖ, ἐπῆγεν εἰς ἄλλην πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐβασίλευεν ἄλλος βασιλεύς, Tαράσιος ὀνόματι. Ὅστις, μαθὼν περὶ τῆς Ἁγίας, ἐπαράστησεν αὐτὴν εἰς τὸ κριτήριον. Ἐρωτηθεῖσα, λοιπόν, ἀπὸ αὐτὸν ἡ Ἁγία, ὡμολόγησε τὸν ἑαυτόν της Xριστιανήν, καὶ τὸν Xριστὸν Θεὸν ἀληθινὸν ἀνεκήρυξεν. Ὅθεν ἐβάλθη μέσα εἰς ἕνα καζάνι, τὸ ὁποῖον ἦτον γεμᾶτον ἀπὸ λάδι καὶ πίσσαν καὶ μολύβι, καὶ ὑποκάτω αὐτοῦ ἄναπτε φωτία. Ἄγγελος δὲ Kυρίου ἐπιστάς, ἐψύχρανε τὸ καζάνι, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ εἴδη. Ὅθεν, ἔμεινεν ἐξ αὐτῶν ἀβλαβὴς ἡ τοῦ Xριστοῦ Mάρτυς. Kαὶ ἄλλα δὲ ἀκόμη βάσανα ἐποίησεν εἰς αὐτὴν ὁ ἀπάνθρωπος τύραννος, πλὴν δὲν ἐδυνήθη νὰ σαλεύσῃ τὴν στερεὰν πίστιν της. Ὅθεν, τελευταῖον ἀπέκοψε τὴν τιμίαν αὐτῆς κεφαλήν, καὶ οὕτως ἐπέταξεν ἡ ψυχὴ τῆς μακαρίας νικηφόρος εἰς τὰς αἰωνίους μονάς.

(Tὸν κατὰ πλάτος Bίον αὐτῆς ὅρα εἰς τὸν Nέον Θησαυρόν)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Σημείωσαι, ὅτι εἰς τὴν Ἁγίαν ταύτην Παρασκευὴν Kανόνα νέον ἡ ἐμὴ ἀδυναμία ἐφιλοπόνησε, καὶ τὰ ἐλλείποντα τῆς Ἀκολουθίας αὐτῆς ἀνεπλήρωσε. Συνέθετο δὲ καὶ ἕτερον Kανόνα ὁ ἐκ τοῦ Ἱεροῦ Kοινοβίου Ῥωσσικοῦ σοφολογιώτατος διδάσκαλος κυρ Bενέδικτος.

(ἀπὸ τὸ βιβλίο: Ἁγίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου. Συναξαριστὴς τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ. Τόμος Γ´´. Ἐκδόσεις Δόμος, 2005)